فال حافظ

آمورش الكترونيكي(elearning)
زمان مي‌گذرد و در نحوه روندهاي گوناگون زندگي بشري، متأثر از پيشرفت هاي تكنولوژي ارتباطات و اطلاعات دچار چالش هاي عمده اي مي شود، نگاهي به گذشته و امروز زندگي انسان ها گستره عظيمي از تغييرات را به تصوير مي كشد و انسان را در هاله اي از ابهام براي تصور از دورنماي آينده خود قرار مي دهد. يكي از مقاطع مهم زندگي بشري همواره بحث آموزش و پروش بوده است.
يادگرفتن جزيي ذاتي و انكار ناپذير در بشر است كه همواره در طول زمان اشكال  متنوعي به خود گرفته. حضور در مكتب خانه ها و دود چراغ خوردن و بهره گيري از تجربه اساتيد بزرگ، نشستن پشت نيمكت مدارس و خواندن درس و جواب پس دادن و امتحان دادن. و امروز ديگر نيازي نيست تا كيف يا كوله پشتي اي بخريم، كتابهايمان را درآن بگذاريم و تغذيه اي از مادرمان بگيريم و راهي مدرسه شويم و پنج شش ساعت از وقت خود را در اين راه بگذارنيم.

امروز به واسطه شبكه جهان گستر اينترنت مي‌توان فاصله اجتماعي بين شاگرد و معلم را از بين برد و از تجربه و توان علمي بهترين موسسات آموزشي دنيا بهره برد. مكان را در آموزش حذف كرد و بحث زمان را محدود نمود. بدون هيچ استرسي به واسطه رايانه هاي خانگي در كلاس حضور يابيم، يادبگيريم و امتحان دهيم. واين است مبحثي به اسم آموزش الكترونيك؛ دريچه اي جديد به سوي آموزش نوين.

Joy cross كه خيلي ها او را مخترع كلمه‌ elearning ميدانند؛ يادگيري الكترونيكي را داراي 6‌‌نشانه مي‌داند:

1- يادگيري الكترونيكي يك روش آموزشي با اين برتري است كه توسط اينترنت ميسر مي شود. شما مي توانيد در هر كجا و هر زمان آموزش ببينيد وبا اين حال آموزش شما يك فعل و انفعال بلادرنگ باشد. (به عنوان مثال مباحثه با ديگر دانشجويان،‌با معلم و يا منابع آموزشي محاوره اي).

 2- آموزش الكترونيكي نوعا با فراهم آوردن تجربيات مختلف از جديدترين اطلاعات همراه است.

 3- آموزش الكترونيكي مي تواند مجموعه اي از روش هاي آموزشي را گرد هم آورد (به عنوان مثال، كلاس هاي مجازي، همكاري ديجيتالي، شبيه سازي و...).

4- آموزش الكترونيكي فرايند آموزشي "يادگيري با تلاش" را توسط فناوري هاي جديد بهتر پياده سازي مي كند.

5- قابليت يكپارچه كردن و اتوماسيون فرآيندهاي اداري و مديريتي از قبيل ثبت نام، پرداخت شهريه، نظارت بر روندآموزش دانشجو، نظارت بر امتحانات و ... را فراهم مي كند.

6- آموزش الكترونيكي بر محور دانشجو مي چرخد و امكان آموزش متناسب با خصوصيات فردي دانشجو را مي دهند.

مزاياي يادگيري الكترونيكي‌

در اين روش مي توان با صرفه جويي در وقت و كاستن از رفت و آمدها و بدون حضور در مدرسه آموزش ديد. اين روش شايد بتواند بازدهي بالاتري هم نسبت به روش سنتي داشته باشد، چون فرد استقلال بيشتري دارد وخود او خواسته يادبگيرد و اجبار و زور و تنبيه معلمان ديگر وجود ندارد. بسياري از بچه ها به خاطر قوانين مدرسه و رفتن سركلاس درس و ملزم بودن براي رعايت قوانين و سخت گيري هاي آموزشي از مدرسه گريزانند در صورتي كه نوجوانان و جوانان علاقه زيادي به رايانه و اينترنت دارند، و اين سبب جذب آنها به امر يادگيري مي شود. به هر حال جوانان يادگيري عملي و مشاركتي را بر صرفا گوش دادن ترجيح مي دهند.

در آموزش مجازي زمان نقش مهمي دارد و در هر زماني كه يادگيرنده برايش مناسب باشد مي تواند به سراغ يادگيري رود و در مباحث شركت كند و با استادان و همكلاس هاي خود در اتاق گفتمان به گفتگو بپردازد.
در آموزش مجازي سرعت پيشروي را يادگيرنده انتخاب مي كند و هر جا كه خواست مي تواند سرعت را تند و يا كند كند و يا اگر نياز است دوباره خواني كند.

معلم و استاد در اين روش براي پاسخگويي مناسب به سوالات زمان بيشتري نسبت به كلاس هاي درس به شيوه سنتي دارد كه در آن پاسخ سوالات رو در رو و آني انجام مي گيرد.

كامل كردن وظايف و تكاليف و فرستادن آن به معلم حس مسووليت پذيري را تقويت مي كند.

آموزش اينترنتي همچنين براي ناتوانايان جسمي  حركتي، بيماران و انبوهي از دانشجوياني كه به دليل ظرفيت محدود دانشگاه ها نمي توانند به تحصيلات عاليه راه يابند مناسب است.

جالب است بدانيم مركز فناوري و اطلاعات و ارتباطات پيشرفته دانشگاه صنعتي شريف طرحي ارائه كرده است كه در آن آموزش مجازي براي روستاييان و عشايران پيشنهاد شده است. در اين طرح آمده است :با توجه به اينكه آموزش يكسان و گسترده در سطح مدارس كل كشور يكي از مهمترين اهداف دولت مي باشد و در ايران به علت وسعت جغرافيايي و نحوه نادرست تقسيم امكانات، عملا هيچ نظام آموزشي قادر نخواهد بود تا با تكيه بر روش هاي سنتي پاسخگوي نيازهاي موجود و برقراري عدالت كامل در امر آموزش باشد وتا كنون راهكارهاي ارائه شده از سوي نظام آموزشي كشور از قبيل اعزام معلم و مدرس به نقاط دور افتاده، اعزام دانش آموزان به مراكز شهرستان يا مناطقي كه امكانات بيشتري دارند و تلاش جهت تجهيز مدارس روستايي و عشايري، علي رغم صرف هزينه هاي هنگفت مثمرالثمر نبوده است؛ طرحي ارائه شده است كه هدف و پيشنهاد اصلي ارائه كنندگان اين طرح، دريافت تصوير كلاس هاي يكي از مدارس ممتاز و درجه اول شهر تهران و ارسال همزمان آن به مناطق دورافتاده كشور و در مقابل، امكان طرح بحث و سؤالات طرف ديگر از مدرسين اين مركز است.

براي دستيابي به الگويي قابل اطمينان و اتكا،‌ابتدا با نظر آموزش و پرورش كه مي بايست متولي اصلي اين طرح باشد، يكي از مدارس شهر تهران با كيفيت قابل قبول آموزشي به عنوان مبدا آموزشي انتخاب مي‌گردد و البته مي توان اقدام به برگزاري كلاس هاي غير رسمي نيز نمود اما تأثير روحي و رواني يك كلاس واقعي در بينندگان راه دور بيشتر و ماندگارتر است.

با اين طرح قادر خواهيم بود بدون نياز به سخت‌‌افزارهاي گران قيمت و بعضا ناياب، بدون نياز به حتي يك خط برنامه نويسي و صرفا با بهره گيري از توانمندي هاي نرم افزارهاي موجود ضمن صرف كمترين هزينه اقدام به گسترش فناوري اطلاعات و ايجاد تحولي شگرف در نظام آموزشي مدارس كشور نمائيم.

به اميد آنكه در سال هاي آينده با گسترش آموزش الكترونيكي، نابرابري هاي آموزشي در كشورمان از بين برود و همه بچه هاي ايران زمين بتوانند از شرايطي يكسان براي آموزش برخوردار شوند. هر چند كه اين روش هم خود داراي موانع فني زيادي است اما با تلاش هاي مسوولان، مي‌توان در آينده نزديك به اين مهم دست يافت.
منابع:امير نادر