فال حافظ

شبکه هاي کامپيوتري براساس موقعيت و محل نصب داراي انواع متفاوتي هستند. يکي از مهمترين عوامل تعيين نوع شبکه مورد نياز، طول فواصل ارتباطي بين اجزاي شبکه است.
         شبکه هاي کامپيوتري گستره جغرافيايي متفاوتي دارند که از فاصله هاي کوچک در حدود چند متر شروع شده و در بعضي از مواقع از فاصله بين چند کشور بالغ مي شود. شبکه هاي کامپيوتري براساس حداکثر فاصله ارتباطي آنها به سه نوع طبقه بندي مي شوند. يکي از انواع شبکه هاي کامپيوتري، شبکه محلي (LAN) يا Local Area Network است. اين نوع از شبکه داراي فواصل کوتاه نظير فواصل درون ساختماني يا حداکثر مجموعه اي از چند ساختمان است. براي مثال شبکه مورد استفاده يک شرکت را در نظر بگيريد. در اين شبکه حداکثر فاصله بين کامپيوتر ها محدود به فاصله هاي بين طبقات ساختمان شرکت مي باشد.
        در شبکه هاي LAN کامپيوترها در سطح نسبتاً کوچکي توزيع شده اند و معمولاً توسط کابل به هم اتصال مي يابند. به همين دليل شبکه هاي LAN را گاهي به تسامح شبکه هاي کابلي نيز مي نامند.
نوع دوم شبکه هاي کامپيوتري، شبکه هاي شهري MAN يا Metropolitan Area Network هستند. فواصل در شبکه هاي شهري از فواصل شبکه هاي LAN بزرگتر است و چنين شبکه هايي داراي فواصلي در حدود ابعاد شهري هستند. شبکه هاي MAN معمولاً از ترکيب و ادغام دو يا چند شبکه LAN به وجود مي آيند. به عنوان مثال از شبکه هاي MAN موردي را در نظر بگيريد که شبکه هاي LAN يک شهر را از دفتر مرکزي در شهر A به دفتر نمايندگي اين شرکت در شهر B متصل مي سازد.
       در نوع سوم شبکه هاي کامپيوتري موسوم به WAN يا (Wide Area Network) يا شبکه هاي گسترده، فواصل از انواع ديگر شبکه بيشتر بوده و به فاصله هايي در حدود ابعاد کشوري يا قاره اي بالغ مي شود. شبکه هاي WAN از ترکيب چندين شبکه LAN يا MAN ايجاد مي گردند. شبکه اتصال دهنده دفاتر هواپيمايي يک شرکت در شهرهاي مختلف چند کشور، يک يک شبکه WAN است.

   تقسيم بندي براساس گره (Node):
اين نوع از تقسيم بندي شبکه ها براساس ماهيت گره ها يا محل هاي اتصال خطوط ارتباطي شبکه ها انجام مي شود. در اين گروه بندي شبکه ها به دو نوع تقسيم بندي مي شوند. تفاوت اين دو گروه از شبکه ها در قابليت هاي آن نهفته است. اين دو نوع اصلي از شبکه ها، شبکه هايي از نوع نظير به نظير (Peer to Peer) و شبکه هاي مبتني بر Server يا Server Based نام دارند.
                    در يک شبکه نظير به نظير يا Peer to Peer، بين گره هاي شبکه هيچ ترتيب يا سلسله مراتبي وجود ندارد و تمام کامپيوتر هاي واقع در شبکه از اهميت يا اولويت يکساني برخوردار هستند. به شبکه Peer to Peer يک گروه کاري يا Workgroup نيز گفته مي شود. در اين نوع از شبکه ها هيچ کامپيوتري در شبکه به طور اختصاصي وظيفه ارائه خدمات همانند سرور را ندارد. به اين جهت هزينه هاي اين نوع شبکه پايين بوده و نگهداري از آنها نسبتاً ساده مي باشد. در اين شبکه ها براساس آن که کدام کامپيوتر داراي اطلاعات مورد نياز ديگر کامپيوتر هاست، همان دستگاه نقش سرور را برعهده مي گيرد. و براساس تغيير اين وضعيت در هر لحظه هر يک از کامپيوتر ها مي توانند سرور باشند. و بقيه سرويس گيرنده. به دليل کارکرد دوگانه هر يک از کامپيوتر ها به عنوان سرور و سرويس گيرنده، هر کامپيوتر در شبکه لازم است تا بر نوع کارکرد خود تصميم گيري نمايد. اين فرآيند تصميم گيري، مديريت ايستگاه کاري يا سرور نام دارد. شبکه هايي از نوع نظير به نظير مناسب استفاده در محيط هايي هستند که تعداد کاربران آن بيشتر از 10 کاربر نباشد.
    سيستم عامل هايي نظير Windows NT Workstation، Windows 9X يا Windows for Workgroup نمونه هايي از سيستم عامل هاي با قابليت ايجاد شبکه هاي نظير به نظير هستند. در شبکه هاي نظير به نظير هر کاربري تعيين کننده آن است که در روي سيستم خود چه اطلاعاتي مي تواند در شبکه به اشتراک گذاشته شود. اين وضعيت همانند آن است که هر کارمندي مسئول حفظ و نگهداري اسناد خود مي باشد.    
در نوع دوم شبکه هاي کامپيوتري يعني شبکه هاي مبتني بر سرور، به تعداد محدودي از کامپيوتر ها وظيفه عمل به عنوان سرور داده مي شود. در سازمان هايي که داراي بيش از 10 کاربر در شبکه خود هستند، استفاده از شبکه هاي Peer to Peer نامناسب بوده و شبکه هاي مبتني بر سرور ترجيح داده مي شوند. در اين شبکه ها از سرور اختصاصي براي پردازش حجم زيادي از درخواست هاي کامپيوترهاي سرويس گيرنده استفاده مي شود و آنها مسئول حفظ امنيت اطلاعات خواهند بود. در شبکه هاي مبتني بر سرور، مدير شبکه، مسئول مديريت امنيت اطلاعات شبکه است و بر تعيين سطوح دسترسي به منابع شبکه مديريت مي کند. بدليل اينکه اطلاعات در چنين شبکه هايي فقط روي کامپيوتر يا کامپيوتر هاي سرور متمرکز مي باشند، تهيه نسخه هاي پشتيبان از آنها ساده تر بوده و تعيين برنامه زمانبندي مناسب براي ذخيره سازي و تهيه نسخه هاي پشتيبان از اطلاعات به سهولت انجام مي پذيرد. در چنين شبکه هايي مي توان اطلاعات را روي چند سرور نگهداري نمود، يعني حتي در صورت از کار افتادن محل ذخيره اوليه اطلاعات (کامپيوتر سرور اوليه)، اطلاعات همچنان در شبکه موجود بوده و سيستم مي تواند به صورت روي خط به کارکردخود ادامه دهد. به اين نوع از سيستم ها Redundancy Systems يا سيستم هاي يدکي مي گويند.
 براي بهره گيري از مزاياي هر دو نوع از شبکه ها، معمولاً سازمان ها از ترکيبي از شبکه هاي نظير به نظير و مبتني بر سرور استفاده مي کنند. اين نوع از شبکه ها، شبکه هاي ترکيبي يا Combined Network نام دارند. در شبکه هاي ترکيبي دو نوع سيستم عامل براي تامين نيازهاي شبکه مورد استفاده قرار مي گيرند. به عنوان مثال يک سازمان مي تواند از سيستم عامل Windows NT Server براي به اشتراک گذاشتن اطلاعات مهم و برنامه هاي کاربردي در شبکه خود استفاده کنند. در اين شبکه، کامپيوتر هاي Client مي توانند از سيستم عامل ويندوز 95 استفاده کنند. در اين وضعيت، کامپيوتر ها مي توانند ضمن قابليت دسترسي به اطلاعات سرور ويندوز NT، اطلاعات شخصي خود را نيز با ديگر کاربران به اشتراک بگذارند.

-   تقسيم بندي شبکه ها براساس توپولوژي:
نوع آرايش يا همبندي اجزاي شبکه بر مديريت و قابليت توسعه شبکه نيز تاثير مي گذارد. براي طرح بهترين شبکه از جهت پاسخگويي به نيازمندي ها، درک انواع آرايش شبکه داراي اهميت فراواني است. انواع همبندي شبکه، بر سه نوع توپولوژي استوار شده است. اين انواع عبارتند از: توپولوژي خطي يا BUS، حلقه اي يا RING و ستاره اي يا STAR.
    توپولوژي BUS ساده ترين توپولوژي مورد استفاده شبکه ها در اتصال کامپيوتر ها است. در اين آرايش تمام کامپيوتر ها به صورت رديفي به يک کابل متصل مي شوند. به اين کابل در اين آرايش، بستر اصلي (Back Bone) يا قطعه (Segment) اطلاق مي شود. در اين آرايش، هر کامپيوتر آدرس يا نشاني کامپيوتر مقصد را به پيام خودافزوده و اين اطلاعات را به صورت يک سيگنال الکتريکي روي کابل ارسال مي کند. اين سيگنال توسط کابل به تمام کامپيوتر هاي شبکه ارسال مي شود. کامپيوتر هايي که نشاني آن ها با نشاني ضميمه شده به پيام انطباق داشته باشد، پيام را دريافت مي کنند. در کابل هاي ارتباط دهنده کامپيوتر هاي شبکه، هر سيگنال الکتريکي پس از رسيدن به انتهاي کابل، منعکس شده و دوباره در مسير مخالف در کابل به حرکت در مي آيد. براي جلوگيري از انعکاس سيگنال در انتهاي کابل ها، از يک پايان دهنده يا Terminator استفاده مي شود. فراموش کردن اين قطعه کوچک گاهي موجب از کار افتادن کل شبکه مي شود. در اين آرايش شبکه، در صورت از کار افتادن هر يک از کامپيوتر ها آسيبي به کارکرد کلي شبکه وارد نخواهد شد. در برابر اين مزيت اشکال اين توپولوژي در آن است که هر يک از کامپيوتر ها بايد براي ارسال پيام منتظر فرصت باشد. به عبارت ديگر در اين توپولوژي در هر لحظه فقط يک کامپيوتر مي تواند پيام ارسال کند. اشکال ديگر اين توپولوژي در آن است که تعداد کامپيوتر هاي واقع در شبکه تاثير معکوس و شديدي بر کارايي شبکه مي گذارد. در صورتي که تعداد کاربران زياد باشد، سرعت شبکه به مقدار قابل توجهي کند مي شود. علت اين امر آن است که در هر لحظه يک کامپيوتر بايد براي ارسال پيام مدت زمان زيادي به انتظار بنشيند. عامل مهم ديگري که بايد در نظر گرفته شود آن است که در صورت آسيب ديدگي کابل شبکه، ارتباط در کل شبکه قطع شود.
   آرايش نوع دوم شبکه هاي کامپيوتري، آرايش ستاره اي است. در اين آرايش تمام کامپيوتر هاي شبکه به يک قطعه مرکزي به نام Hub متصل مي شوند. در اين آرايش اطلاعات قبل از رسيدن به مقصد خود از هاب عبور مي کنند. در اين نوع از شبکه ها در صورت از کار افتادن يک کامپيوتر يا بر اثر قطع شدن يک کابل، شبکه از کار خواهد افتاد. از طرف ديگر در اين نوع همبندي، حجم زيادي از کابل کشي مورد نياز خواهد بود، ضمن آنکه بر اثر از کار افتادن هاب، کل شبکه از کار خواهد افتاد.
     سومين نوع توپولوژي، حلقه اي نام دارد. در اين توپولوژي همانند آرايش BUS، تمام کامپيوتر ها توسط يک کابل به هم متصل مي شوند. اما در اين نوع، دو انتهاي کابل به هم متصل مي شود و يک حلقه تشکيل مي گردد. به اين ترتيب در اين آرايش نيازي به استفاده از قطعه پايان دهنده يا Terminator نخواهد بود. در اين نوع از شبکه نيز سيگنال هاي مخابراتي در طول کابل حرکت کرده و از تمام کامپيوتر ها عبور مي کنند تا به کامپيوتر مقصد برسند. يعني تمام کامپيوتر ها سيگنال را دريافت کرده و پس از تقويت، آن را به کامپيوتر بعدي ارسال مي کنند. به همين جهت به اين توپولوژي، توپولوژي فعال يا Active نيز گفته مي شود. در اين توپولوژي در صورت از کار افتادن هر يک از کامپيوتر ها، کل شبکه از کار خواهد افتاد، زيرا همانطور که گفته شده هر کامپيوتر وظيفه دارد تا سيگنال ارتباطي (که به آن نشانه يا Token نيز گفته مي شود) را دريافت کرده، تقويت کند و دوباره ارسال نمايد. اين حالت را نبايد با دريافت خود پيام اشتباه بگيرد. اين حالت چيزي شبيه عمل رله در فرستنده هاي تلوزيوني است.
   از ترکيب توپولوژي هاي ستاره اي، حلقه اي و خطي، يک توپولوژي ترکيبي (Hybrid) به دست مي آيد. از توپولوژي هيبريد در شبکه هاي بزرگ استفاده مي شود. خود توپولوژي هيبريد داراي دو نوع است. نوع اول توپولوژي خطي - ستاره اي نام دارد. همانطور که از نام آن بر مي آيد، در اين آرايش چندين شبکه ستاره اي به صورت خطي به هم ارتباط داده مي شوند. در اين وضعيت اختلال در کارکرد يک کامپيوتر، تاثير در بقيه شبکه ايجاد نمي کند. ضمن آنکه در صورت از کار افتادن هاب فقط بخشي از شبکه از کار خواهد افتاد. در صورت آسيب ديدگي کابل اتصال دهنده هاب ها، فقط ارتباط کامپيوتر هايي که در گروه هاي متفاوت هستند قطع خواهد شد و ارتباط داخلي شبکه پايدار مي ماند.
نوع دوم نيز توپولوژي ستاره اي - حلقه اي نام دارد. در اين توپولوژي هاب هاي چند شبکه از نوع حلقه اي در يک الگوي ستاره اي به يک هاب مرکزي متصل مي شوند.


در صورت داشتن هرگونه سوال در مورد شبكه به انجمن تخصصي آياپير مراجعه فرماييد